XVIII ve XIX. Yüzyıl Başlarında Eğitimde Yenileşme Hareketleri

XVIII ve XIX. Yüzyıl Başlarında Eğitimde Yenileşme Hareketleri

XVI. yüzyılda Osmanlı Devleti’nin Avrupalı devletlerle yaptığı savaşların büyük bir kısmını kaybetmesi, askerî alanda yenilikler yapma ihtiyacını ortaya çıkarmıştır. Daha sonra diğer alanlara da yayılan bu yenilik hareketlerinde Avrupa’dan getirilen uzmanlardan da yararlanılmıştır.

I. Mahmut Dönemi’nde Humbaracı Ahmet Paşa (Kont de Bonneval)’nın çalışmalarıyla kara subayı yetiştirmek için “Hendesehane” (kara mühendishanesi) açılmıştı (1734). Bu okul III. Selim Dönemi’nde Nizam-ı Cedid düzenlemeleri çerçevesinde daha da genişletilerek istihkâm ve topçu subayı yetiştiren bir okula dönüştürülürken adı da “Mühendishane-i Berri-i Hümayun”a çevrilmiştir (1795). III. Mustafa Dönemi’nde deniz subayı yetiştirmek için “Deniz Mühendishanesi” (1773) adıyla açılan okul, III. Selim Dönemi’nde daha genişletilerek adı “Mühendishane-i Bahri-i Hümayun” olmuştur(1793).

Dönemin yenilik hareketlerinden birisi de OsmanlIların matbaayı kullanmasıdır.

XIX. yüzyıl başlarında Batı teknolojisini öğrenmek üzere Avrupa’ya öğrenciler gönderilmeye başlanmıştır. II. Mahmut Dönemi’nde ordunun doktor ihtiyacını karşılamak üzere Tıphane-i Âmire ve Cerrahhane-i Mamure (1827) ve yeni kurulan Asâkir-i Mansûre-i Muhammediye ordusuna subay yetiştirmek amacıylada Mekteb-i Fünûn-ı Harbiye(1834) açılmıştır.

OSMANLI’DA MATBAA

Osmanlılar matbaayı 1727’de kullanmaya başlamışlardır. Bunda, Lale Devri’ndeki kültür faaliyetleri ve Batıyı anlama düşüncesi etkili olmuş¬tur. III. Ahmet, İbrahim Müteferrika’ya -dinî olanlar hariç- kitap basım izni vermiştir. Basılan ilk kitap, medrese öğrencilerinin çok yararlandığı “Van- kulu” adıyla bilinen Arapça-Türkçe sözlüktür.

Matbaa zamanla gelişmiş, birçok kitap yayınlanmış, kitap fiyatları ucuzlamış ve bu da eğitim-öğretimin gelişmesinde çok yararlı olmuştur.

Prof. Dr. Mustafa AKBULUT, “İbrahim Müteferrika ve İlk Türk Matbaası”, Türkler Ansiklopedisi, C 14, s. 919-921

XVIII ve XIX. yüzyılın başlarında eğitimde yenileşme ile ilgili tablo yukarıda verilmiştir. Yapılan diğer yenilikleri tabloda boş bırakılan yerlere yazınız.

Bir Cevap Yaz.