bu karışımları nasıl ayırabileceğimizi İnternet, ansiklopedi vb. kaynaklardan araştıralım.

bu karışımları nasıl ayırabileceğimizi İnternet, ansiklopedi vb. kaynaklardan araştıralım.

1
ahmet 11.84K Rep.

Çevremizde gördüğümüz karışımları defterimize listeleyelim. Bu karışımları öğrendiğimiz yöntemlerden hangisi ile ayırabileceğimizi tahmin edelim. Daha sonra bu karışımları nasıl ayırabileceğimizi İnternet, ansiklopedi vb. kaynaklardan araştıralım.

Araştırmamızın sonuçlarını görsel malzemelerle destekleyerek bir slayt gösterisi hazırlayalım. Çalışmamızın sonucunu sınıf arkadaşlarımızla paylaşalım.

Ömer cevaplandı
0
Ömer 11.91K Rep.

Karışımların ayrıştırılması

Üzerinde yaşadığımız Dünya, kati, sıvı ve gaz hâlindeki birçok maddeden oluşan bir karışımdır. Örneğin, tuzlu sudan oluşan denizler; oksijen ve azot gibi gazlardan oluşan atmosfer; çakıl, taş, bitki ve hayvan atıklarından oluşan toprak bu karışımlardan bazılarıdır.

İnsanlar çok eski zamanlardan beri hayatlarını sürdürebilmek için, dünyada bulunan karışımları ayrıştırmaya çalışmıştır. Özellikle her geçen gün artan ihtiyaçlar karşısında karışımları ayrıştırmanın yeni yollarını keşfetmişlerdir. Karışımların ayrıştırılmasında birçok yöntem kullanılır. Bu yöntemlerden üçü; eleme, süzme ve mıknatısla ayırmadır.

Eleme ile ayırma

Büyüklükleri farklı katı hâlde bulunan karışımları birbirinden ayırmak için eleme yöntemi kullanılır. Eleme yönteminde tanecikleri küçük olan maddeler elekten geçerek altta kalırken tanecikleri büyük olan maddeler elekten geçmediği için üstte kalır. Örneğin, inşaatlarda kum, çakıl ve taşı birbirinden ayırmak için eleme yöntemi kullanılır. Bu yöntemde kullanılan araç elektir. Kum taneleri küçük olduğu için elekten geçer. Ancak taş ve çakıl taneleri kuma göre daha büyük olduğu için eleğin gözeneklerinden geçmez. Bu şekilde kum elenerek inşaatlarda kullanılır.

Günlük hayatınızda annelerinizin hamur işleri yaparken unu elediğini görmüşsünüzdür. Un ve kepek karışımı da eleme yöntemi ile birbirinden ayrılır. Un kepeğe göre daha küçük tanelidir. Bu nedenle un elekten geçerek altta birikir. Kepek ise eleğin üstünde kalır.

Elenecek karışımdaki taneciklerin büyüklükleri arasındaki fark, eleme ile ayırmada çok önemlidir. Çünkü ayrıştırmada bu farka uygun bir elek kullanılmalıdır. Aşağıdaki resimlerde görüldüğü gibi, elenecek maddelerin boyutlarına göre elek gözeneklerinin büyüklükleri de farklı seçilir. Örneğin, un ve kepeği ayırmak için kullandığımız elek, çakıl taşlarını ve toprağı ayırmak için kullanılamaz.

Süzme ile ayırma

Bardaklara çay konulurken genellikle süzgeç kullanır. Sizce neden süzgeç kullanılır? Belirli büyüklükteki kati ve sıvı hâldeki maddelerle oluşturulmuş bazı karışımlar süzme yöntemi ile birbirinden ayrılır. Örneğin, makarna pişirildikten sonra süzme yöntemi ile suyundan ayrıştırılır.

Süzme yönteminin kullanılabilmesi için sıvı hâlde bulunan madde süzgeçten geçerken kati hâlde bulunan madde süzgeçten geçmemelidir. Bu nedenle tüm kati-sıvı karışımlar süzme yöntemi ile ayrıştırılamaz. Örneğin, tuzlu su ve şekerli su süzme yöntemi ile ayrıştırılamaz. Tuzlu suyu süzdüğümüzde, suyun içinde kısmen kati hâlde bulunabilen tuz da süzgeçten geçer. Bunun nedeni tuz ve şekerin suyun her tarafına gözle görülemeyecek çok küçük tanecikler şeklinde dağılmasıdır. Ancak kum ve su karışımı süzme yöntemi ile ayrıştırılabilir. Gözenekleri yeterince küçük olan bir süzgeç kullandığımızda su süzgeçten geçerken kum geçmez ve ayrıştırılır.

Sabah uykudan uyandığımızda kahvaltı öncesinde ellerimizi ve yüzümüzü yıkarız. Özellikle yağmurun aşırı yağdığı bir gecenin ardından musluğumuzdan akan suyun rengi yukarıdaki gibi bulanık olabilir. Çamurlu suyu akıttıkça renginin ve kokusunun zamanla normale döndüğünü de gözlemlemişedir. İçine kum ve küçük çakılların karışığı suyumuz farklı yerlerde birçok kez süzülerek evimize kadar ulaşır. Suyun en son süzüldüğü yer ise muslukların baş kısmındaki süzgeçtir.

İçtiğimiz süt sağıldıktan sonra, sağım sırasında içine karışabilecek bazı kati maddelerden süzme yöntemi sayesinde ayrıştırılır. Bunun gibi içtiğimiz meyve suları (portakal suyu gibi) posasından süzme yöntemi ile ayrıştırılır. Örneğin, portakal suyu süzgeçten geçerken posası süzgeçten geçemez.

Eleme yönteminde olduğu gibi süzme yönteminde de kullanılan süzgeçlerin gözeneklerinin büyüklüğü çok önemlidir. Süzgeç gözenekleri kati hâldeki maddenin geçmesini engelleyecek kadar küçük olmalıdır.

Mıknatıs ile ayırma

Daha önce mıknatısın demir, nikel ve kobalt gibi maddeleri çekme özelliğine sahip olduğunu öğrenmiştik. Demir, nikel veya kobalt, mıknatıs yardımıyla başka maddelerden ayrıştırılabilir.

Bir karışımın mıknatıs yardımıyla ayrıştırılması için karışımda bulunan maddelerden bazıları mıknatıs tarafından çekilirken diğer maddeler çekilmemelidir. Örneğin, demir mıknatıs tarafından çekilirken kum çekilmez. Bu nedenle demir parçaları taş, toprak ya da kum karışımından ayrıştırılabilir.

Karışımda yer alan iki maddenin de mıknatıs tarafından çekilmesi ya da ikisinin de çekilmemesi durumunda karışım mıknatıs yardımıyla ayrıştırılamaz. Örneğin, hem demir hem de nikel mıknatıs tarafından çekilir. Bu nedenle demir tozu ile nikel tozu mıknatıs yardımıyla ayrıştırılamaz. Ancak talaş ve kum mıknatıs tarafından çekilmez. Bu nedenle talaş-kum karışımı mıknatıs yardımı ile ayrıştırılamaz.

Mıknatıs; demir, nikel ve kobalt içeren cisimleri çeker. Demirden yapılmış olan çivi, ataç, vida ve toplu iğne gibi cisimleri de çeker. Bu nedenle yere dökülmüş toplu iğne iğneleri tek tek toplamak yerine mıknatıs yardımıyla kolay bir şekilde toplayabiliriz. Terziler de toplu iğnelerini bir arada tutmak için mıknatıs kullanır.

Ömer cevaplandı
×

Giriş Yap