Kültürel Özelliklerimiz Nelerdir?

KÜLTÜREL ÖZELLİKLERİMİZ

Aşağıdaki haberi okuyarak haberin altında yer alan soruyu cevaplayınız.

Ankara Kızılcahamam’da çocuklar bayram namazı öncesi veya sonrasında bir araya gelir. Çocuklar kendi aralarında bir ebe belirler. Ebe eşliğindeki çocuklar, mahalledeki tüm evlerin kapılarını çalar ve hep bir ağızdan “Ebebiş ebebiş, vermeyen çürük diş.” tekerlemesini söyler. Ev sahipleri çocuklara “ebebiş” yani harçlık veya şekerleme verir

1. Sizin kutlamalarınızla benzer veya farklı yönleri nelerdir?
2. Siz dini bayramlarda neler yapıyorsunuz?

Ramazan ve Kurban Bayramları’nda aileler, akrabalar, komşular ve arkadaşlarımızla bir araya geliriz. Dini bayramlarda pek çok geleneği yerine getiririz. Büyüklerimizi ziyaret eder, ellerini öperiz. Misafirlere ikramlarda bulunuruz. Dargın olduklarımızla barışırız. Milletçe kutladığımız bayramlar, kültürel değerlerimizden biridir. İnsanları bir araya getiren bayramlar birlik ve beraberliğimizi güçlendirir. Dostluk ilişkilerini geliştirir, hoşgörü ve yardımlaşmayı arttırır. Ülkemizde bayram kutlamaları bir çok yönüyle benzerken yöreden yöreye bazı farklılıklar göstermektedir. Şimdi Rize’de farklı bir bayram geleneğine göz atmaya ne dersiniz?

Rize’ye bağlı Akdere köyünde, Kurban Bayramı’nda Dönme Dolap Şenlikleri düzenlenir. Şenlik, köyün meydanına kurulan dolabın horonlar eşliğinde açılmasıyla başlar. Gençler dönme dolaba binerek cesaretlerini sınarlar. Yöresel oyunlara geçilmeden önce köyün muhtarı bayramla ilgili bir konuşma yapar. Daha sonra halk, halka oluşturarak tulum eşliğinde horon teper. Çevre köy ve ilçelerden pek çok kişinin katılımıyla gerçekleşen bu şenlikte yöresel yemekler ikram edilir.

Sizin yaşadığınız yerdeki gelenekler nelerdir?

Kocaeli’ye bağlı Hereke’de dokunan halılarımızın ünü yurtdışına yayılmıştır. Halılarımız, Fransa’dan Amerika’ya önemli yapıları süslemektedir. Hereke halısını diğer halılardan ayıran en önemli özellik, ipek olmasıdır. Dokunması büyük bir sabır ve
özveri gerektirir. Boyutuna göre değişmekle birlikte dokunması bazen yıllar sürmektedir.

Ülkemiz çok sayıda uygarlığa ev sahipliği yapmıştır. Bu sayede zengin bir kültüre sahiptir. Ülkemizin el sanatları, mimarisi, giysileri, müzikleri, yemekleri yöreden yöreye benzerlikler ve farklılıklar gösterir. Şimdi ülkemizin çeşitli yerlerindeki kültürel özellikleri öğrenelim. Bu kültürel özelliklerin benzerlik ve farklılıklarını bulalım. Geleneksel el sanatlarımızın başında halıcılık gelir. Orta Asya’dan Anadolu’ya taşıdığımız bu kültür ögemiz kuşaktan kuşağa binlerce yıldır tezgahlarda dokunmaya devam ediyor. Bu gelenek ülkemizin pek çok yerinde benzer tekniklerle ancak farklı renk ve desenlerle sürdürülüyor. Dokunan halılar Milas, Gördes, Kula, Bünyan ve Isparta gibi dokunduğu yörenin ismiyle biliniyor. Halılara çok çeşitli motifler işleniyor. Karnı yarık, eli belinde, gonca gül, kartal, bulut gibi yüzlerce motif halının ilmeklerinde can buluyor. Her motifin anlamı farklı. Örneğin koçboynuzu motifi gücü, yiğitliği; üçgen motifi izdivacı; el motifi bereketi dile getiriyor. İki farklı yöremizdeki halıların
özelliklerini dokuyanlarından öğrenelim.

Muğla Milas’ta dokunan halılara canlı renklerini kök boya dediğimiz doğal boyalar verir. Halılarımızda yöreye özgü pek çok motif vardır. Bunlardan bazıları ala boncuk, köpek izi, karanfil, baklaçiçeği, hayat ağacı, testere gibi adlarla bilinir. Halılarımızda ana renk olarak kırmızı ve sarı kullanılır.

Aşağıdaki soruların cevaplarını defterinize yazınız.

1. Yaşadığınız yerde hangi el sanatları yapılmaktadır? Bunlardan hangileri evinizde bulunmaktadır?
3. Yaşadığınız yerdeki el sanatlarından hangisi ya da hangileri ilginizi çekiyor? Neden?
4. Yaşadığınız yerde yapılan el sanatları ülkemizin farklı yerlerinde de yapılıyor mu? Örnek veriniz.
5. El sanatlarının yapıldığı yöreye göre benzerlik ve farklılık göstermesinin sebepleri neler olabilir?
6. El sanatlarımızın yaşatılması ve tanıtılması için neler yapılmalıdır?

Kültürel ögelerimizden biri de düğünlerimizdir. Düğünler geçmişten günümüze yüzyıllar boyunca süregelen geleneklerimizin yaşatıldığı değerlerimizdir. Düğünler ülkemizin her yerinde aynı coşku ve mutlulukla yapılır. Gelen davetlilerin kaynaşmasını
sağlar, birlik ve beraberliğini güçlendirir. Düğünlerde yöreden yöreye değişen maniler söylenir, müzik eşliğinde türküler okunur. Davul zurna eşliğinde halaylar çekilir. Evlenenlerin mutluluğu için dualar edilir. Bakın Kırıkkale’de düğünlerde hangi kültürel özellikler yaşatılıyor:

Düğün öncesinde kızın sandıktaki çeyizi kız evinde sergilenir. Damadın babasının en yakın arkadaşı “Düğün Kahyası”, damadın en yakın arkadaşı da “Sağdıç” olarak seçilir. Düğünler, genellikle Cuma günü namazdan sonra başlar. Cuma namazından çıkanlar, yanlarında imamla düğün evine gelirler. “Bayrak Yemeği” diye adlandırılan yemek yenir. Yemekten sonra bir sırık
ucuna takılmış Türk Bayrağı ile bayrağın üzerinde bulunan ayna ve elma evin çatısına dikilir. Duanın ardından davul zurna çalmaya başlar. Aynı günün akşamı okuntular, yani davetliler gelir. Davetlilere yemek ikram edilir. Davetliler düğüne güçleri oranında hediye getirirler. Bu hediyeler; ev eşyası, para, düğün için yiyecek, zahire, düğünde kesmek için küçükbaş hayvan olabilir. Cumartesi akşamı düğün, gelin ve damat kınasının yapılması ile devam eder. Pazar günü gelini almaya gelenlere babası kızını teslim eder. Gelin eğer varsa bir erkek kardeşinin koluna girmiş olarak evden dışarı çıkar. Oğlan evinden gelenler o anda sevinç gösterileri yaparlar. Gelin, oğlan evine gelirken beraberinde kaşık, çivi, bıçak… gibi şeyler getirir. Bu da gelinin “bereketiyle gelmesi” anlamına gelir.

Halk oyunları kültürel değerlerimizden biridir. Oyunlar konularını doğadan, toplumsal olaylardan ve günlük yaşamdan alır. Mesela Urfa Kımıl oyunu, ekine zarar veren bir haşere yüzünden halkın yaşadığı sıkıntıyı dile getirir. Oyunlarda kullanılan giysiler oynandığı yörenin geleneksel kıyafetleridir. Birlikte oynanan halk oyunları kişiye kaynaşmayı, beraber hareket etmeyi, paylaşmayı öğretir. Zengin bir kültüre sahip ülkemizin hemen her yöresinde farklı halk oyunları oynanır. Düğün, nişan, asker uğurlama, sünnet töreni ve bayramlar halk oyunlarımızın sergilendiği başlıca yerlerdir. Ülkemizin farklı yörelerinde oynanan halk oyunlarını daha yakından tanıyalım.

Bar, el ele ya da omuz başlarından tutuşarak oynanır. Hızlı, seri hareketleri olan oyuna genellikle davul zurna eşlik eder. Zeybek, tek kişinin ya da grubun oynadığı bir halkoyunudur. Grupla oynandığında oyuncular çember şeklinde dizilir. Kollar omuz hizasında, eller başla aynı hizada olacak şekilde iki yana açılır. Büyük adımlar ve ağır hareketlerle oynanır. Arada yere doğru eğilip bir dizin yere vurulması, bu oyunun belirgin hareketlerindendir.

Kendi yörenizde oynanan bir halk oyununu araştırarak aşağıdaki tabloyu doldurunuz.

Halk oyunun adı:
Oyunun özellikleri:
Oyunda giyilen kıyafetler:
Oyunda kullanılan müzik aletleri:

Önceki sayfada tanıtılan oyunlarla benzerlik ve farklılıklarını yazınız.

Benzerlikler:
Farklılıklar:

Yaşadığınız yerde kutlanan bayram, festival, şenlik ve düğün gibi kültürel unsurlardan birini seçiniz. Seçtiğiniz kutlamayı tanıtan bir yazıyı defterinize yazınız. Yazınızda tanıttığınız kutlamanın insanların bir arada yaşamasındaki önemini de açıklayınız.

Türküler ülkemizin farklı yörelerinin kültürel özelliklerini yansıtır. Türk’e ait anlamına gelen Türkü milletimize özgüdür. Türkülerin her birinin bir hikâyesi vardır. Göç, askerlik, sevgi, hasret gibi pek çok konu türküye dönüşmüştür. Türküler, mutlulukları, hüzünleri bir arada yaşayan halkımızın ortak anılarıdır. Kültürümüzün ögelerinden biri olan türkü, bizi birleştirir ve ortak duygularda buluşturur. Şimdi Tokat yöremizde söylenen bir türküye kulak verelim.

Sabahtan kalktım da ezan sesi var
Ezan da sesi değil yavrum burçak yası var
Sorun şu muhtarın kaç tarlası var
Amanın da kızlar ne zorumuş burçak yolması
Burçak tarlasına yar yar gelin olması
Sabahtan kalktım da südü pişirdim
Südün de kaymağını yar yar yere taşırdım
Burçak tarlasında aklım şaşırdım

Kültürümüze ait ögelerden insanları bir araya getiren üçünü seçiniz. Bunların insanların bir arada yaşamasındaki önemini defterinize yazınız.

Ülkemiz tarihi eserler yönünden son derece zengindir. Her yöremizde rastlayabileceğimiz tarihi evler bizlere atalarımızın günlük yaşamları konusunda önemli bilgiler verir. Tarihi evler yöreden yöreye farklı özellikler taşısa da benzer yönleri de bulunmaktadır. Evlerin avlu denilen küçük bahçesi yüksek duvarlara sahiptir. Avluda kuyu, havuz, çiçekler ve ağaçlar bulunur. Evin zemin katı genellikle taştan yapılmıştır. Üst katlarda ise ahşap, kerpiç, taş ya da tuğla kullanılmıştır. Kiler, depo, samanlık, mutfak gibi bölümler genellikle zemin katta yer alır. Üst katta ailenin oturmak ve yatmak için kullandığı odalar bulunur. Hayat; ailenin oturduğu, misafirlerini ağırladığı bölümdür. Odalarda yüklük denilen ahşap dolaplar bulunur.

Aşağıda farklı yörelere ait tarihi evleri inceleyerek kendi yaşadığınız yerdeki tarihi evlerle karşılaştırınız. Benzerlik ve farklılıklarını bularak aşağıya yazınız.

Ülkemizde seçeceğiniz bir ilin ve kendi yaşadığınız ilin kültürel ögelerini araştırınız. Bulduğunuz kültürel ögelerin isimlerini aşağıya yazınız. Benzer olanların isimlerinin altını kırmızı kalemle işaretleyiniz.

Yaşadığınız yer Seçtiğiniz il
Yemekler
El sanatları
Geleneksel giysiler
Halk oyunları
Türküler
Tarihi yapılar
Festival ve şenlikler

Yaşadığınız yörenin kültürel özelliklerini tanıtan broşür hazırlayınız.

Bir Cevap Yaz.