Kayaçlar Hakkında Genel Bilgiler

Kayaçlar Hakkında Genel Bilgiler

1. Evinizin ya da okulunuzun bahçesinde bulunan taşlardan örnekler toplayınız. Bu taşların benzer ya da farklı özelliklerini belirleyiniz.
2. Yakın çevrenizde hangi doğal su kaynakları bulunmaktadır? Bunların isimlerini öğreniniz.
3. Toprakların farklı renklere sahip olmasının nedenlerini araştırınız.
4. Yaşadığınız yerde daha çok hangi bitki türleri bulunmaktadır. Gözlemlerinizi not ederek sınıfa getiriniz.

Ailenizle ya da arkadaşlarınızla gittiğiniz bir piknikte, yaz tatilinde gittiğiniz bir yaylada veya kumsalda dolaşırken birbirinden farklı görünüm ve yapıya sahip taşlar dikkatinizi çekmiştir. Hatta bazılarınız bu taşları toplayarak güzel bir koleksiyon bile oluşturmuştur. Bazı taşlar simsiyah ve cam gibiyken bazıları deliklidir. Kimi çok sertken kimi kolayca ufalanır. Şimdi kayaçların birbirinden farklı özelliklere sahip olmalarının nedenlerini ve bu farklı özelliklerin yer şekillerinin oluşum sürecini nasıl etkilediğini öğrenmeye ne dersiniz?

Genel Ağ Sohbeti

Yeliz: Merhaba Ahmet, nasılsın?

Ahmet: Teşekkür ederim arkadaşım. Bugün okul gezisi vardı. Nevşehir ve çevresindeki araziyi ve burada bulunan taş örneklerini inceledik. Eve gelince de Genel Ağ’dan taşlarla ilgili araştırma yapmaya başladım. Sen neler yapıyorsun Antalya’da?

Yeliz: Bugün aynı şeyi biz de yaptık desem inanır mısın? Biz de Toros Dağları’nda Çubuk Beli’ne çıktık. Buradaki araziyi inceleyip taş örnekleri topladık. Hatta topladığım örneklerin fotoğraflarını bile çektim. Sana özellikle göstermek istediğim bir taş var. Adını muhtemelen daha önce de duymuşsundur: kalker. Öğretmenimiz kalkerin bir tortul kayaç olduğunu söyledi. Milyonlarca yıl öncesinde bu taşlar denizin tabanında tortulanarak oluşmuş.

Ahmet: Ama bu imkânsız! Denizin dibinde olduğunu nasıl bilebilirsin ki? Hem deniz tabanında oluşmuşsa Toros Dağları’nda ne işi var o taşın?

Yeliz: Aynı soruyu ben de sordum öğretmenimize. Dokuzuncu sınıfta iç kuvvetlerden biri olan orojenez olayını işlemiştik, hatırladın mı? Deniz tabanında biriken tortullar orojenik hareketlerle kıvrılıp yükselmiş ve Toros Dağlarını oluşturmuş. Böylece bir zamanlar denizin altında bulunan tabakalar da su yüzüne çıkmış. Sana fotoğrafını yolladığım kalkere dikkatle bakarsan içerisinde deniz kabuklularına ait fosilleri bile görebilirsin. Sen daha çok hangi taş türlerini gördün gezi sırasında?

Ahmet: Nevşehir ve çevresi volkanik bir alan biliyorsun. Çevremizde birçok volkanik şekiller de var. Bu nedenle gördüğümüz kayaçların birçoğu volkanikti. Ben de fotoğrafını çektiğim taşlardan birini sana göstermek istiyorum. Fotoğrafta gördüğün siyah taşın adı obsidiyen. Halk arasında volkan camı da deniyor. Öğretmenimiz obsidiyenin bir dış püskürük kayaç olduğunu ve lavın hızlıca soğuyup kristalleşmeye yetecek kadar zaman geçmeden donması sonucu oluştuğunu anlattı. Cam gibi parlak, pürüzsüz ve çok ağır bir taş.

Yeliz: Gerçekten çok güzel görünüyor. Mücevher gibi parlıyor.

Ahmet: Mücevher değil, ancak eski çağlardan beri süs ve ziynet eşyası yapımında yaygın olarak kullanılıyor. Hatta obsidyenden yapılmış kolye, bilezik gibi çeşitli takı ve süs eşyaları satılıyor burada.

Ahmet ve Yeliz’in yaptıkları Genel Ağ sohbetinden hareketle Antalya ve Nevşehir çevresinde farklı taş türlerinin bulunmasının nedenleri sizce neler olabilir? Sınıfta arkadaşlarınızla tartışınız.

Bir Cevap Yaz.