Hava olaylarının sebepleri nelerdir?

Hava olaylarının sebepleri nelerdir?

Televizyondaki hava durumu programlarında “yüksek basınçlı hava”, “alçak basınçlı hava” gibi tanımlamaları duymuşsunuzdur.

Hava olaylarının oluşmasını sağlayan yüksek ve alçak basınç sistemleridir. Basıncın değişmesini ise sıcaklık değişimleri sağlar.

Hava sıcaklığı sürekli değişir. Ilık, sıcak ve soğuk olabilir. Bunun türlü nedenleri vardır. Dünya, Güneş’in çevresinde dönerken, Güneş ışınları Dünya’ya bazen dik, bazen de eğik olarak gelir. Dik olarak gelen ışınlar yeryüzünü daha fazla ısıtır. Eğik olarak gelen ışınlar ise daha az ısıtır. Hava sıcaklığı gün içinde de değişir. Sabah ve akşam saatlerinde Güneş ışınları eğik geldiği için yeryüzü çok ısınmaz. Öğle saatlerinde Güneş ışınları dik geldiği için sıcaklık artar. Hava sıcaklıklarındaki bu değişmeler hava olaylarını oluşturur. Rüzgâr, yağmur, kar, dolu, sis ve kırağı günlük yaşantımızda karşılaştığımız hava olaylarındandır. Şimdi bu hava olaylarının nasıl oluştuğunu öğrenelim.

Belli bir alanın üstündeki havanın normalden daha fazla sıkışması ile oluşturduğu basınç, yüksek hava basıncıdır. Bunun tersi olarak havanın normalden daha seyrek olması hâlinde yaptığı basınç ise alçak hava basıncıdır. Atmosferdeki alçak ve yüksek basınç alanları sıcaklık farklılıklarından ortaya çıkar. Isınan hava yükselir ve havayı oluşturan tanecikler daha soğuk alanlara doğru giderek oralarda birikir. Bir bölgede yüksek basınç varsa buradaki hava çevresindeki alçak basınç alanlarına doğru hareket eder. Bu şekilde, havanın yer değiştirmesiyle oluşan hareketi yani rüzgârı yüzümüzde hissederiz.

Yüksek basınç alanlarından alçak basınç alanlarına doğru hava hareketi (rüzgâr) gerçekleşeceğinden bir süre sonra hava koşulları değişir. Basınç ne kadar düşerse hava koşullarında da o kadar değişme olur.

Rüzgârlar: Atmosferdeki hava, ağırlığından dolayı Dünya üzerine basınç uygular. Ancak atmosfer basıncı Dünya üzerindeki her noktada aynı değildir. Kimi yerde alçak kimi yerde yüksektir. Dünya yüzeyinden yükseldikçe atmosfer basıncı azalır. Bu basınç farkı rüzgârların oluşmasına sebep olur.

Yatay yönde meydana gelen hava hareketlerine rüzgâr denir. Geldikleri yerlerin sıcaklıklarını gittikleri yerlere taşıyan rüzgârların sebebi basınç farkıdır. Rüzgâr oluşumu Dünya’nın günlük dönüş hareketiyle sürekli devam eder. Rüzgârlar zaman zaman hız değiştirerek bazen sakin esen meltemleri bazen de fırtınaları, kasırgaları meydana getirir. Hızları farklı olan rüzgârların çevrelerine olan etkileri de farklıdır. Havadaki nem: Okyanuslarda, göllerde, nehirlerde ve topraklarda bulunan su buharlaşarak, bitkiler ve hayvanlardaki su ise solunum ve terleme ile dışarı atılarak havaya karışır. Havaya karışan bu su, (yani atmosferdeki su buharı) havanın içerdiği nem miktarını belirler. Havadaki nem, atmosferin her yerinde aynı değildir. Havanın bulunduğu yere ve sıcaklığına göre değişir. Deniz ve okyanuslar üzerindeki hava, karadakine göre daha nemlidir. Havanın sıcaklığı arttıkça havadaki nem miktarı da artar. Soğuk havada nem yoğuşacağı için sıcak havaya oranla soğuk hava daha az nem içerir. Nemli hava yükselirken sıcaklığının düşmesiyle soğur ve bu durumda havadaki nem de yoğuşarak su damlacıkları hâline gelir. Su damlacıkları da bir araya toplanıp bulut hâline gelerek farklı yağış şekilleri ile yeryüzüne döner. Bu durumda yağış şeklini nemin yoğuştuğu yer ve havanın sıcaklığı belirler.

Bir Cevap Yaz.