Boğaz Ağrısı Nedir? Teşhis ve Tedavi Yöntemleri Nelerdir?

Boğaz Ağrısı Nedir? Teşhis ve Tedavi Yöntemleri Nelerdir?

Temel Özellikler

Boğaz Ağrısı Tanım

• Boğaz ağrısı, özellikle yutkunma sırasında olan boğazdaki ağrı ile eşlik eden inflamasyon için sıklıkla kullanılan bir terimdir.
• Boğaz ağrısının en sık görülen enfeksiyöz sebepleri bu kitapta Kısım ll’de ayrıntılı olarak tartışılmakatdır (“Farenjit/Tonslit”,
“Larenjit/Laringotrakeobronşit (Krup)” ve “Enfeksiyöz Mononükleoz”). Bu bölümde ise özellikleri ve diğer sebeplerinin ayırımı üzerinde yoğunlaşılmaktadır.

HASTAYA YAKLAŞIM

• Boğaz ağrısı olan hastaların değerlendirilmesindeki ilk basamak sürecin havayoluna zarar verip vermediğinin belirlenmesi ve semptomların lokalize ya da sistemik (genellikle viral) bir sürece bağlı olup olmadığının tanımlanmasıdır.
• Semptomların süresi ve tipi ile ses boğukluğu veya ateşin varlığı araştırılmalıdır. Klinik duruma bağlı olarak benzer semptomlara sahip diğer aile bireyleri, kilo kaybının bulunup bulunmadığı ya da enfeksiyöz olmayan sebepleri (neoplaziler gibi) veya oragenital cinsel teması düşündüren diğer semptomlarla ilgili sorular öyküde bulunabilir.
• Bazı klinik bulgular (belirgin tonsiller eksüda, büyümüş tonsiller, hassas anterior servikal adenopati ve miyaljiler gibi) ve epidemiyolojik bulgular (yaş, mevsim ve toplumdaki streptokok kolonizasyonu gibi) streptokokkal farenjit tanısını kuvvetli bir şekilde düşündürür.
• Kanjonktivitin varlığı viral bir hastalığı düşündürür.
• Epidemiyolojik ve klinik veriler gonokokkal farenjit ya da difteri varlığını akla getirdiğinde özel mikrobiyolojik tetkikler endike olur ve uygun tedaviye derhal başlanmalıdır.
• Larenjit, krup ile boğaz ağrısı ve ses boğukluluğunun diğer sebepleri epiglotitten ayırt edilmek zorundadır.
• Primer HIV enfeksiyonu sırasında akut farenjit ortaya çıkabilir.
• Olguların büyük bölümünde uygun olan davranış, grup A streptokok enfeksiyonunun streptokokkal olmayan sebeplerden ayırt edilmesidir. Tanısal doğrulamanın en uygun yolu boğaz kültürüdür. Günümüzde hızlı tanı İçin ticari olarak üretilen kitler mevcuttur.

ETİYOLOJİ

• Akut farenjit olgularının büyük bölümünün etiyolojisi viraldir (rhinovlrüsler, coronavirüsler, influenza A ile B ve para influenza virüsler gibi) ve farenks ile diğer solunum yolu bölümleri tutulur.
• Akut larenjit olgularının büyük çoğunluğuna virüsler yol açar (rhinovirüsler, influenza virüs, parainfluenza virüs, coxackievirüs, adenovirüs ya da resplratuar sinsitiyel virüs gibi).
• Boğaz ağrısına neden olan bazı viral enfeksiyonlar farklı klinik bulgular sergiler. Örnekler arasında enterovirüsler (coxackie A’ya bağlı herpangina), Epsteİn Barr virüs (enfeksiyöz mononükleoz), cytomegalovirus (cytomegalovirüs mononükleoz), adenovirüs (farengokonjonktival ateş, askerlerde görülen akut respiratuar hastalık) ve herpes simplex virüsü (farenjit, glngivit ve stomatit) yer almaktadır.
• Primer herpesvirüs tip 1 enfeksiyonu, akut farenjitin bir sebebidir. Herpesvirüs tip 2 ise oral-genital cinsel temasın bir sonucu olarak benzer bir hastalığa neden olabilir.
• Farenjitin en önemli bakteriye sebebi grup A streptokoktur. Farenjitin diğer sebepleri arasında aşağıdakiler yer alır:

— Grup C ve G streptokok
— Neisseria gonorrhoeae
— Arcanobacterium haemolyticum
— Yersinia anterocolitica
— Corynebacterium diphtheriae (difteri)
— Mycoplasma pneumoniae
— Chlamydia pneumoniae

• Boğaz ağrısı ayrıca Lyme hastalığının, akut toksoplazmozisin, vebanın, brusellozlsin ve leptospirozisin süreci sırasında da tanımlanmıştır. Treponema pallidum (sekonder sifilizli hastaların %15 ila %30’unu etkiler), Yersinia anterocolitica, Yersinia pestis ve Francisella tularensis ile olan enfeksiyonlara eşlik edebilir.
• Afrika’da ve yakın zamanda Amerika Birleşik Devletleri’nin doğu tarafında ortaya çıkan Batı Nil virüsü ise genellikle MSS tutulumu olmayan ateşli bir hastalığa neden olmaktadır. Bu hastalıkta başboğaz ağrısı, bulantı ve kusma ile artralji sık görülen bulgulardır.
• Lemierre sendromu, boğaz ağrısı ile ortaya çıkabilir (bakınız Kısım II “Anaerobik Enfeksiyonlar” konusu).
• Boğaz ağrısı, farengeal bölgedeki abse oluşumuna da bağlı olabilir:

— Lateral farengeal boşluktaki enfeksiyon tonsilit, adenoid tutulumu olan farenjit, patotit, mastoidit ya da peri odontal enfeksiyon sonucu ortaya çıkabilir.
— Retrofarengeal boşluktaki enfeksiyon, lateral farengeal boşluktaki enfeksiyonun yayılmasından ya da enfeksiyonun lenfatik yayılımından kaynaklanabilir. Retrofarengeal abse ayrıca posterior farenkse bir travma sonucu ya da servikal esteomiyelitten enfeksiyonun anterior yayılımı sonucu da ortaya çıkabilir.
• Derin solunum ile boğaz ağrısı, ateş ve doluluk hissi farenksin akut nekrotizan enfeksiyonlarına eşlik edebilir. Bu enfeksiyonlar genellikle ülseratif gingivit ile birlikte ortaya çıkarlar.
• Üçüncü molar dişin çevresindeki dokudan kaynaklanan periodontal bir enfeksiyon olan Ludwig anjininde subman dibuler selülit ortaya çıkar ve bu da ağrı, trismus ve dilin superior ve posterior olarak yer değiştirmesinin eşlik ettiği dokuların belirgin ve lokal olarak şişmesine neden olmaktadır. Boyundaki submandibuler şişlik boğaz ağrısına yol açabilir ve tedavi edilmez ise yutmayı zorlaştırabilir ve respiratuar tıkanıklığa neden olabilir.
• Periyodik ateş, aftöz stomatit, farenjit ve servika adenopati (PAAPA) sendromu çocukları etkileyebilir ve habersiz başlangıçlı 3 ila 6 gün süren keskin bir ateş yükselmesinin (>39°C) eşlik ettiği periyodik aralıklar ile karakterize olup (genel aralık <4 hafta) diğer semptomatolojiler ile birlikte değildir.

EPİDEMİYOLOJİ

• Grup A streptokok, akut farenjitin en sıkgörülen bakteriyel sebebidir.

• Streptokokkal farenjitin tepe insidansı 5 ila 15 yaş arasındaki çocuklarda bulunur ve bu yaş grubundaki akut farenjit olgularının %15 ila %20’sinden fazlasını kapsamaktadır.
• Lancefield grup C ve G streptokoklar genellikle kontamine yiyecekler ile ilişkili iyi bir şekilde ortaya konmuş akut farenjit epidemilerine yol açmıştır.
• A. haemolyticum adolesanları ve genç erişkinleri tercih eder.
• Parainfluenza virüs enfeksiyonları en sık olarak çocuklarda ortaya çıkarlar. S Klinik Belirtiler
• Parafarengeal boşluk enfeksiyonları olan hastaların büyük çoğunluğu toksik görünümlüdür ve ateş, boğaz ağrısı, yutkunma sırasında ağrı ve lökositoz bulunur. Ense sertliği ya da ters tarafa doğru tortikoliz gelişebilir, ilerlemiş olgularda dispne ve stridos bulunur.
• Farenksin akut nekrotizan enfeksiyonlarında tonsiller pililer kırmızı, ülsere ve kolaylıkla büzülebilirlen gri bir eksüda ile kaplanmıştır. Lenfadenopati sık görülür.
• Enfeksiyöz mononükleozda farenjit hastalığın ilk 2 haftası sırasında çok daha belirgindir.
• Coxackievirüsün neden olduğu herpangina ateş, boğaz ağrısı, miyaljiler ve uvula ile tonsiller arasındaki yumuşak dama üzerindeki veziküler bir enantem ile karakterdedir.
• Tüberküloz larenjitte yer alan lezyonlar arasındaise mukozal hiperemi ve kalınlaşma ile ülserayonlar bulunur.

Tanı

AYIRICI TANI

• Farenjit olgularının büyük kısmında burun akıntısı ve öksürük oldu kadar boğaz ağrısı ve kaşıntısı da bulunur. Farenks iltihaplı ve ödemlidir fakat genellikle eksüda bulunmaz. Bununla birlikte adenovirüs enfeksiyonunda ve enfeksiyöz mononükleozda ise eksüdatif farenjit görülebilir.
• M. pneumoniae’ya bağlı boğaz ağrıdı olan hastaların büyük bölümü rahatsızdır, daha az farenjit bulgusu bulunur ve belirgin trakeobronşit semptomları vardır.

LABORATUAR

Hastaların çoğunda grup A beta hemolitik streptokokkal farenjitin tanısı klinik olarak kesin bir şekilde konulamaz. Klinik tanıya yardımcı olmak üzere yapılan hızlı antijen testi henüz yararlı olmadığında standart laboratuar testleri şüphesiz boğaz kültürleridir (bakınız Kısım II “Farenjit/Tonsilit” konusu).

GÖRÜNTÜLEME

Retrofarengeal boşluk enfeksiyonları, lateral boyun tumuşak doku grafisi ile gösterilebilir. Bununla birlikte parafarengeal boşluk enfeksiyonlarının büyük kısmı ise kontrastlı bilgisayarlı tomografi ile ortaya konmalıdır.

TANI / TESTPROSEDÜRLERİ

Tüberküloz larenjitte biyopsi ile asit-fast basillerin eşlik ettiği granulomlar ortaya konur. Kültürler tanıyı doğrulamak ve patojenin duyarlılığını değerlendirmek için yapılmalıdır.

Boğaz Ağrısı Tedavisi Nasıl Gerçekleştirilir?

Parafarengeal boşluk enfeksiyonu tedavisinde hava yolu güvenliğinin sağlanması, ameliyathanede yapılan cerrahi drenaj ve streptokoklar ile oral anaeroblara karşı intravenöz antibiyotiklerin verilmesi (penisilin 4 p q4h i.v. ve metronidazol 500 mg tid i.v. ya da sefoksitin 2 g tid i.v. yada seftriakson 1g i.v veya ampisilin-sulbaktam) yer alır.

KOMPLİKASYONLAR

• Peritonsiller abse, tedavi edilmemiş streptokokkal farenjit sonrası gelişebilir. Muayenede uvulanın deviasyonuna neden olan belirgin tek taraflı peritonsiller şişlik ve eritem ortaya konur.
• Parafarengeal boşluk enfeksiyonlarının potansiyel komplikasyonları arasında havayolu obstrükslyonu, aspirasyon pnömonisine neden olan intraoral abse rüptürü, jugular ven tromboflebiti, karotis arteri içine erozyon ve mediastinin yer alır.

Takip

• Viral bir enfeksiyonu takip edebilen kronik yorgunluk sendromu debilizan yorgunluk, ateş, boğaz ağrısı, ağrılı lenfadenopati, m i ya I j i, artralji, uyku bozukluğu ve baş ağrısı ile ortaya çıkabilir.
• Grup A streptokoklardan kaynaklanan streptokokkal enfeksiyona yönelik uygun antimikrobiyal tedavi ve aşağıda yer alan durumlara ulaşılıp ulaşılmadığı bakımından takip gereklidir:

— Süpüratif komplikasyonları olduğu kadar akut romatlzmal ateş, glomerulonefrit ve toksik şokun önlenmesi
— Sekonder yayılma olasılığının en aza indirilmesi
— Hastalık sürecinin sekteye uğratılması.

• Boğaz ağrısı, viral ensefallte neden olan spesifik olmayan konstitüsyonel semptomlar prodromunun da bir parçası olabilir.

KORUNMA

• Streptokokkal farenjiti olan hastaların başkalarıyla olan yakın temasını önleyiniz.
• Hastaya güvenli cinsel ilişki kurması hakkında danışmanlık veriniz.

Bir Cevap Yaz.