Birinci Dünya Savaşı Sonrası Diğer ülkelerle Yapılan Antlaşmalar Nelerdir?

b. Diğer Antlaşmalar

Birinci Dünya Savaşı’nın ardından, yenen ve yenilen devletlerin temsilcileri imzalanacak barış antlaşmalarının şartlarını görüşmek üzere Paris’te 18 Ocak 1918’de bir araya geldiler. İtilaf Devletlerinin kendi aralarındaki çıkar çatışmaları nedeniyle sert tartışmalara sahne olan Paris Barış Konferansı’nın sonunda aşağıdaki barış antlaşmaları imzalandı:

Versailles (Versay) Antlaşması (Almanya-İtilaf Devletleri)

Almanya, 28 Haziran 1919’da imzalanan ve oldukça ağır hükümler taşıyan bu antlaşmayla Avusturya, Polonya ve Çekoslavakya’nın bağımsızlıklarını tanıdı. Almanya, Versailles Antlaşması’yla Alsace-Lorraine’i (Alsas-Loren) Fransa’ya geri verdi. Ayrıca Belçika, Litvanya, Polonya ve Çekoslavakya’ya toprak bırakırken denizaşırı ülkelerdeki sömürgelerinden de vazgeçmek zorunda kaldı. Versailles Antlaşması Almanya’ya ağır ekonomik ve siyasi yükümlülükler de getirdi. Buna göre, savaş tazminatı ödeyecek olan Almanya’da mecburi askerlik kaldırılacaktı. Diğer yandan Almanya, donanmasını İtilaf Devletlerine teslim edecek ve bundan böyle denizaltı ve uçak yapamayacaktı.

Saint Germain (Sen Jermen) Antlaşması (Avusturya-İtilaf Devletleri)

10 Eylül 1919’da Avusturya ile imzalanan Saint Germain Antlaşması ile Avusturya ve Macaristan birbirinden ayrı iki devlet hâline geldi. Avusturya-Macaristan İmparatorluğu’nun eski toprakları üzerinde ise Yugoslavya ve Çekoslavakya adıyla yeni devletler kuruldu. Avusturya ayrıca Polonya, Yugoslavya, İtalya ve Romanya’ya toprak bırakmak zorunda kaldı. Diğer yandan bu antlaşma Avusturya’nın Almanya ile birleşmesi yasaklıyor, mecburi askerliği kaldırıyor ve Avusturya’yı tazminat ödemek zorunda bırakıyordu.

Neuilly (Nöyyi) Antlaşması (Bulgaristan-İtilaf Devletleri)

Bulgaristan 27 Kasım 1919’da imzaladığı Neuilly (Nöyyi) Antlaşması’yla Güney Dobruca’yı Romanya’ya, Batı Trakya’daki topraklarını Yunanistan’a, Makedonya’yı ise Yugoslavya’ya bıraktı. Böylece Bulgaristan’ın Ege Denizi ile bağlantısı kesildi. Aynı antlaşmayla Bulgaristan askerî kısıtlamalar altına girmeyi ve savaş tazminatı ödemeyi de kabul etmek zorunda kaldı.

Trianon (Triyanon) Antlaşması (Macaristan-İtilaf Devletleri)

Macaristan 4 Haziran 1920’de imzalanan bu antlaşma ile Presburg bölgesini Çekoslavakya’ya, Bosna-Hersek’i Yugoslavya’ya bıraktı. Avusturya ile birleşmesi yasaklanan Macaristan’a askerî kısıtlamalara gitme, silahsızlanma ve savaş tazminatı ödeme yükümlülükleri getirildi.

Sevr Antlaşması (Osmanlı Devleti-İtilaf Devletleri)

İtilaf Devletleri, Paris Barış Konferansı’nda Osmanlı topraklarının paylaşımı konusunda anlaşamamışlardı. Bu nedenle Türklerle imzalanacak barış antlaşmasını daha sonraya bırakmışlardı. İtilaf Devletleri, Paris Barış Konferansı’nda yarım bıraktıkları işi tamamlamak üzere önce Londra’da, 1920 yılı Nisan ayı ortalarında da San Remo’da bir araya geldiler. San Remo Konferansı’na katılan İngiliz, Fransız ve İtalyan temsilciler burada Osmanlı Devleti’ne imzalatacakları antlaşma taslağına son şeklini verdiler. 10 Ağustos 1920’de de hazırladıkları metni Osmanlı Devleti’ne kabul ettirdiler. İtilaf Devletleri temsilcileri ile Osmanlı heyeti arasında Paris yakınlarındaki Sevr kasabasında imzalandığı için Sevr Antlaşması adı verilen bu antlaşmanın başlıca maddeleri şunlardır:

1) Osmanlı topraklarının tamamına yakını İtilaf Devletleri tarafından paylaşılacak, Türklerin elinde İstanbul ve çevresi ile Orta Anadolu’da küçük bir toprak parçası kalacaktır. Ancak Osmanlı Devleti antlaşmaya uymazsa İstanbul da Türklerin elinden alınacaktır.
2) Boğazlar savaş zamanında bile bütün devletlerin gemilerine açık tutulacak, Boğazlar bölgesi kendine ait bayrağı ve bütçesi olan bir komisyon tarafından yönetilecektir.
3) Osmanlı Devleti’nde zorunlu askerlik kaldırılacak, toplam asker sayısı 50 bin 700’ü geçmeyecektir. Bu ordunun tank, top, ağır makineli tüfek ve uçak gibi silahları olmayacaktır.
4. Çeşitli nedenlerle ülkeden ayrılan Hristiyan azınlıklar geri dönebilecek ve bunların zararları Osmanlı Devleti tarafından karşılanacaktır.
5. Kapitülasyonlar İtilaf Devletlerinin yararlanacağı şekilde genişletilerek yeniden yürürlüğe konulacaktır.
6) Mondros Ateşkes Antlaşması’nın İtilaf Devletlerine istedikleri yerleri işgal etme ve haberleşmeyi denetleme imkânları veren maddeleri yürürlükte kalmaya devam edecektir.

Sevr, Türk vatanını parçalamayı ve Türk milletinin bağımsızlığını elinden alarak onu tutsak etmeyi amaçlayan bir antlaşmaydı. Ancak tarih boyunca bağımsız yaşamış Türk milleti kendisine yaşama hakkı tanımayan bu belgeyi hiçbir zaman kabul etmedi. Diğer yandan Sevr Antlaşması, milletin temsilcisi durumundaki Osmanlı Mebusan Meclisinde de onaylanmadığı için hukuken geçerlilik kazanamadı. Türk milletinin Mustafa Kemal önderliğinde başlattığı Millî Mücadele’nin kazanılmasıyla da kâğıt üzerinde kaldı. Böylece Sevr Antlaşması, Birinci Dünya Savaşı sonunda imzalanan antlaşmalar içinde yürürlüğe giremeyen tek antlaşma oldu.

Bir Cevap Yaz.