Ankara Savaşı Ve Sonuçları Nelerdir?

5. ANKARA SAVAŞI VE SONUÇLARI

a. Ankara Savaşı (1402)

Yıldırım Bayezit, Anadolu Türk siyasi birliğini büyük ölçüde kurmuş ve İstanbul’un fethine oldukça yaklaşmışken doğuda Osmanlılar için önemli bir tehlike belirdi. Bu tehlike, Türkistan’da güçlü bir devlet kurmuş olan Timur idi.

Kendisini Cengiz Han’ın mirasçısı olarak gören Timur, bir cihan imparatorluğu kurmak istiyordu. Bu amaçla önce Maveraünnehir’i ele geçiren Timur 1390’da Harzem’i alarak Altın Orda Devleti ile komşu oldu. Timur 1391’de de Altın Orda Hükümdarı Toktamış Han’ı yenerek batıya doğru genişlemesine hız verdi. İran’ı topraklarına kattıktan sonra Celayirliler Devleti’ni yıkarak Bağdat’ı hâkimiyeti altına aldı. Bu zaferlerinin ardından Timur kendisini Türk dünyasının tek hâkimi ve hükümdarı ilan ederek bütün Türk devletlerinin kendisine tabi olmasını emretti. Toktamış Han’ın kendisiyle mücadeleye devam ettiğini görünce de 1395 yılında Altın Orda Devleti üzerine büyük bir sefere çıktı. Timur, bu seferinin sonunda Azerbaycan ve Kafkaslardaki Altın Orda topraklarını hâkimiyeti altına aldı.

Altın Orda Devleti, Timur karşısında uğradığı yenilginin etkisiyle iç karışıklıklar içine düşerek 1502 yılında tamamen yıkıldı. Bu devletin yıkılmasından sonra Karadeniz’in kuzeyindeki topraklarda Kırım, Kazan, Kasım, Ejderhan, Küçüm ve Nogay hanlıkları gibi küçük devletler kuruldu. Altın Orda Devleti’nin parçalanması en çok kuzeydeki Moskova Knezliği’nin işine yaradı. Gelecekte Rus Çarlığı’na dönüşecek olan Moskova Knezliği, Karadeniz’e ve Orta Asya’ya doğru ilerlemesini engelleyen bu
devletin ortadan kalkmasıyla güçlenme sürecine girdi. Timur, Altın Orda Devleti’nden sonra Hindistan’daki Türk Sultanlığı’nın başında bulunan Tuğluk hanedanını da yenilgiye uğrattı. Bu hareketiyle Hindistan’daki Türk egemenliğini zayıflatarak bölgedeki küçük devletlerin güçlenmesine sebep oldu.

Timur, Osmanlıların doğuya doğru genişlemesinden rahatsız oluyor ve Çin üzerine yapmayı planladığı sefere çıkmadan önce Yıldırım Bayezit’e hâkimiyetini kabul ettirmek istiyordu. Bu arada topraklarını Osmanlılara bırakmak zorunda kalan Anadolu
beyleri Timur’un yanına giderek onu Yıldırım Bayezit’e karşı kışkırtıyorlardı. Buna karşılık Timur’un önünden kaçan Celayiroğlu Sultanı Ahmet ile Karakoyunlu Hükümdarı Kara Yusuf da Osmanlılara sığınmıştı. Timur, Yıldırım Bayezit’e bir mektup yazarak bu iki hükümdarı kendisine teslim etmesini istedi. İsteği reddedilince de Osmanlı topraklarına girerek Sivas’ı ele geçirdi. Bunun üzerine Yıldırım Bayezit doğuya doğru ilerleyerek Timur’un hâkimiyeti altındaki Erzincan ve Kemah’ı aldı. İki taraf arasındaki gerilimi arttıran bu olayların ardından Timur, Yıldırım Bayezit’e gönderdiği elçiyle ondan;

  • Erzincan ve Kemah ile birlikte Anadolu beyliklerinden aldığı yerleri eski sahiplerine geri vermesini,
  • Kara Yusuf ve Ahmet Celayir’i kendisine teslim etmesini,
  • Şehzadelerinden birini rehin olarak kendisine yollamasını ve
  • Gönderdiği hâkimiyet sembollerini kabul ederek üstünlüğünü tanımasını istedi.

Ankara Savaşı Osmanlı Devleti açısından hangi sonuçları ortaya çıkarmış olabilir?

Yıldırım Bayezit, Timur’un bu taleplerini sert bir şekilde geri çevirdi. Böylece iki taraf arasında kaçınılmaz hâle gelen savaş 28 Temmuz 1402 tarihinde Ankara yakınlarındaki Çubuk Ovası’nda yapıldı.

Zırhlı süvariler ve fillerle güçlendirilmiş olan Timur’un ordusu asker sayısı bakımından da üstündü. Buna bir de Bayezit’in ordusunda bulunan Kara Tatarlar ile eski Anadolu beyliklerinden gelen askerlerin karşı tarafa geçmesi eklenince Osmanlı ordusu büyük ölçüde dağıldı. Yıldırım Bayezit ise savaş meydanını terk etmeyerek yanında kalan az sayıdaki kuvvetiyle birlikte savaşmayı sürdürdüyse de Timur’un askerlerine esir düşmekten kurtulamadı.

Timur’un yanında bir süre tutsak hayatı yaşayan Yıldırım Bayezit, düştüğü bu onur kırıcı durumun etkisiyle hastalanarak 1403 yılında Akşehir’de öldü.

Ankara Savaşı’nın sonucunda;

  • Anadolu’da Timur istilası nedeniyle siyasi, sosyal ve ekonomik düzen bozuldu.
  • Anadolu’nun tümünü ele geçiren Timur yanında getirdiği beylere eski topraklarını geri verdi. Böylece Osmanlı Devleti’ne katılan beylikler yeniden kurulurken Anadolu Türk siyasi birliği de parçalanmış oldu.
  • Osmanlı Devleti’nin Balkanlardaki ilerleyişi durdu.
  • İstanbul’un Fethi yarım yüzyıl kadar gecikti.
  • Doğu Anadolu’da Akkoyunlular Devleti güçlenerek Osmanlılar için tehlike oluşturmaya başladı.
  • Yıldırım Bayezit’in oğulları arasında 11 yıl sürecek olan ve Fetret Devri adı verilen taht kavgaları dönemi başladı.

Fetret Devri’nde Osmanlıların Balkanlardaki ilerleyişi durmuş ancak devlet Batı’da önemli bir toprak kaybına uğramamıştır. Sizce bu durumun nedenleri neler olabilir?

b. Fetret Devri (1402-1413)

Yıldırım Bayezit’in Ankara Savaşı’nda esir düşmesi üzerine oğulları, Osmanlı ülkesinin değişik yerlerinde hüküm sürmeye başladılar. Bu siyasi parçalanmışlık Semerkant’a döndükten sonra arkasında güçlü bir devlet bırakmak istemeyen Timur tarafından da desteklendi. Şehzadelerden Süleyman Çelebi Rumeli topraklarını, İsa Çelebi Bursa ve Balıkesir yöresini, Mehmet Çelebi Amasya ve çevresini yönetimi altında tutuyordu. Bir süre sonra onlara Timur’un serbest bıraktığı Musa Çelebi de katıldı. Böylece Yıldırım Bayezit’in oğulları arasında taht mücadelesi başladı.

Kardeşlerden Mehmet Çelebi öncelikle Osmanlıların Anadolu’daki topraklarını birleştirmek istiyordu. Bu amaçla İsa Çelebi’den Bursa ve Balıkesir’i alarak kendisine bağladı. Rumeli’de bulunan Musa Çelebi ise Süleyman Çelebi’yi yenerek Edirne’yi ele geçirdi. Böylece Osmanlı topraklarında biri Rumeli’de diğeri Anadolu’da olmak üzere iki devlet ortaya çıktı. Ülkedeki iki başlılık 1413 yılında Mehmet Çelebi’nin kardeşi Musa Çelebi’yi yenilgiye uğratmasıyla sona erdi. Böylece Mehmet Çelebi, Osmanlı Devleti’ni parçalanmışlıktan kurtararak yeniden derleyip toparladı.

Çelebi Mehmet’in, tarihe “Osmanlı Devleti’nin ikinci kurucusu” unvanıyla geçmesinin nedenleri neler olabilir?

Bir Cevap Yaz.