Amerika Birleşik Devletlerinin Kuruluşu

• Amerika Birleşik Devletleri’nin günümüz dünyasındaki yeri ve önemi hakkında neler söyleyebilirsiniz?

1. AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ’NİN KURULUŞU

Coğrafi Keşifler sırasında Amerika kıtasının büyük bölümü İspanya tarafından ele geçirilmişti. Ancak İspanya 16. yüzyılın sonlarına doğru İngiltere’ye yenilince Kuzey Amerika’daki sömürgelerini bu devlete bırakmak zorunda kaldı. Böylece Kuzey Amerika’nın Atlas Okyanusu kıyılarına yerleşen İngiltere burada kendisine bağlı on üç tane koloni kurdu. İngiltere ve diğer Avrupa ülkelerinden gelenlerin yerleştiği bu koloniler İngiliz Kralı’nın atadığı valiler tarafından yönetiliyordu. Buna rağmen İngiltere’deki gibi yerel meclisleri bulunan kolonilerin özerk bir yapısı vardı.

İngiltere, 1756-1763 yılları arasında yaptığı Yedi Yıl Savaşlarından sonra Fransa’dan Kanada’yı, İspanya’dan Florida’yı alarak Amerika kıtasındaki topraklarını genişletti. Bu savaşlar sırasında bozulan maliyesini düzeltmek için de kolonilere yeni vergiler getirdi. Ancak bu uygulamalar kolonilerde yaşayanların tepkisine ve bağımsızlık duygularının güçlenmesine neden oldu.

Koloniler, İngiltere parlamentosunda temsilcilerinin bulunmadığını öne sürerek bu parlamentonun onayladığı vergileri ödemeyi reddettiler. Ardından da İngiliz mallarına boykot uyguladılar. 1773 yılında Boston Limanı’ndaki İngiliz ticaret gemilerine saldıran Amerikalılar gemilerdeki çay sandıklarını denize attılar (Resim 4.12). Böylece İngiltere’ye karşı Amerikan Bağımsızlık Savaşı’nı başlattılar.

Resim 4.12: İngiltere’den gelen çayları denize atan Amerikalıları gösteren temsiî bir resim (Nathaniel Currier-Natanyel Curiye, 1846)

Amerikalılar Bağımsızlık Savaşı sırasında İngiltere dışındaki diğer Avrupa devletlerinden destek almış olabilirler mi? Neden?

Koloniler, İngiltere’ye karşı izleyecekleri siyasetin esaslarını belirlemek üzere 1774’te I. Filedelfiya Kongresi’ni topladılar. Temsilciler İngiltere’den, kolonilere ticaret serbestliği tanımasını ve yerel meclislerin onayını almadan vergi koymamasını istediler. Bu isteklerinin kabul edilmemesi üzerine de savaş hazırlıklarına başladılar.

Amerikan kolonilerinin temsilcileri 1775’te topladıkları II. Filedelfiya Kongresi’nde İngiltere’ye savaş açtıklarını duyurdular. 4 Temmuz 1776’da da Amerikan Bağımsızlık Bildirisi’ni ilan ettiler (Resim 4.13). Bu bildiride, bütün insanların eşit doğduğu, herkesin yaşama, özgürlük ve mutluluğu arama haklarına sahip olduğu vurgulandı. Yönetimlerin bu hakları güvence altına almak için kurulduğu, bu amaçtan uzaklaşıldığında ise halkın o yönetimi değiştirme hakkının bulunduğu belirtildi. Bildirinin son bölümünde ise Amerikan kolonilerinin bağımsız devletler olduğu ve bu devletlerle İngiltere arasındaki bütün siyasi bağların koparıldığı ilan edildi.

Resim 4.13: Amerikan Bağımsızlık Bildirisi’nin kabulünü gösteren bir temsilî resim (John Trumbull-Jon Turumbul, 1819)

Amerikan Bağımsızlık Bildirisi

Tüm insanlar eşit yaratılmıştır. İnsanlar Tanrı tarafından bağışlanmış yaşama, özgürlük ve mutluluğa erişme gibi belirgin ve vazgeçilmez haklara sahiptirler. İnsanlar bu hakları güvence altına almak amacıyla kendi aralarında yönetimler kurar ve bu yönetimler gerçek güçlerini, yönetilenlerin onayından alırlar. Herhangi bir yönetim, bu hakların kullanılmasını engellemeye başladığında halkın o yönetimi değiştirme ve yeni bir yönetim kurma hakkı doğar.

Amerikan Bağımsızlık Bildirisi’nin demokrasi ve insan haklarının gelişim sürecine katkıları konusunda neler söyleyebilirsiniz?

Bildirinin yayımlanmasıyla ortaya çıkan bağımsızlık coşkusu yalnız Amerika’da değil, Avrupa’da da etkili oldu. Avrupa’nın çeşitli ülkelerinden çok sayıda gönüllü, bu bağımsızlık mücadelesine destek vermek üzere Amerika’ya gitti. Bunu, İngiltere’nin rakipleri olan Fransa ve İspanya’nın kolonilerin yanında savaşa girmeleri izledi. Hollanda da silah yardımı yaparak kolonileri destekledi. Böylece Avrupalı müttefiklerinden de yardım alan General George Washington (Corc Vaşingtın) komutasındaki Amerikan kuvvetleri İngilizlere üstünlük sağladı. Amerikan Bağımsızlık Savaşı, İngiltere’nin barış istemesi üzerine 1783 yılında Fransa’da imzalanan Versailles (Versay) Antlaşması ile sona erdi.

İngiltere, Versailles Antlaşması’yla, Amerikan kolonilerinin 1781 yılında kurmuş oldukları Amerika Birleşik Devletleri’nin (ABD) bağımsızlığını tanıdı. Bağımsızlık savaşının ardından George Washington, Amerikan devletlerinin temsilcileriyle bir araya gelerek 1787 Anayasası’nı hazırladı. Böylece ABD özerk devletlerin oluşturduğu federal ve demokratik bir cumhuriyet hâline geldi (Harita 4.5).

Harita 4.5: Amerika Birleşik Devletleri’nin kurulduğu sıradaki sınırları

ABD’nin kuruluşu Avrupa’da önemli değişiklikler ortaya çıkardı. Amerikalıların İngiltere’ye karşı verdikleri bağımsızlık mücadelesi monarşik yönetimler altında ezilen Avrupalılar arasında büyük bir hayranlık ve heyecan uyandırdı. Bu olay, Avrupa’da, başta Fransız İhtilali olmak üzere önemli siyasi ve toplumsal gelişmelerin önünü açtı. ABD’nin kuruluşundan sonra Avrupa’dan Amerika’ya yapılan göçler arttı. Özellikle kendi ülkelerinde yaşanan ekonomik sıkıntılardan, dinsel baskılardan ve siyasi mücadelelerden zarar gören Avrupalılar Amerika’ya yerleşmeyi tercih ettiler. ABD böylece; demokratik yönetim şekli, yükselen ekonomisi ve dinamik nüfus yapısıyla Avrupa devletlerini dengeleyecek bir siyasi güç hâline geldi.

Bir Cevap Yaz.