2. Osman’ın (Genç Osman) Islıhat Arayışları Nelerdir?

Osman’ın (Genç Osman) Islıhat Arayışları Nelerdir?

7. II. OSMAN’IN (GENÇ OSMAN) ISLAHAT ARAYIŞLARI

Islahat, herhangi bir uygulamanın veya kurumun bozulan, aksayan yanlarını düzeltmek için yapılan iyileştirmelerdir.
17. yüzyılın başlarından itibaren Osmanlı Devleti yönetimde, orduda ve ekonomik hayatta önemli sorunlarla karşı karşıya kalmıştı. Ülke içinde devlet otoritesi sarsılmış, gelirler azalmış, fetihler durmuş, askerî başarısızlıklar ve iç isyanlar birbirini izlemeye başlamıştı. Bunun üzerine padişahlar ve devlet adamları kötüye gidişi durdurmak amacıyla ıslahat adı verilen bazı düzenlemeler yaptılar. Bu padişahlardan biri de Genç Osman adıyla tarihe geçmiş olan II. Osman’dır (Resim 3.5). Kimi tarihçilere göre Osmanlı tarihinin ilk ıslahatçı padişahı olan II. Osman ilk olarak bozulan devlet otoritesini güçlendirmeye çalıştı. Bu amaçla şeyhülislamın yetkilerini sınırlayarak ulemanın devlet işlerine karışmasını önledi. Gereksiz giderleri kısarak maliyeyi düzenledi. Ayrıca halk ile devlet arasındaki kopukluğu gidermek amacıyla saray dışından evlilik yaptı. Böylece sosyal alanda ıslahat yapan ilk padişah oldu.

II. Osman, başkenti İstanbul’dan Anadolu’ya taşımayı, kıyafette değişiklik yapmayı; saray, harem ve ilmiye teşkilatlarını yeniden kurmayı ve Fatih Kanunnamesi yerine yeni bir kanunname hazırlamayı da düşündü.

Resim 3.5: II. Osman’ı gösteren bir minyatür (Ahmet Nakşi, 1622)

II. Osman, devleti eski ihtişamına kavuşturmanın Batı’daki hâkimiyeti güçlendirmekle mümkün olabileceğine inanıyordu. Bu idealini gerçekleştirmek için de 1621 yılında ordusunun başında Lehistan Seferi’ne çıktı. Padişah bu hareketiyle ordu üzerinde güç sahibi olduğunu göstermek, askere şevk ve heyecan vermek istemişti. Ancak Hotin Kalesi önlerinde yapılan meydan savaşını yeniçerilerin isteksizliği yüzünden zaferle sonuçlandıramadı.

II. Osman’ın tahta geçtiği 1618 yılında Avrupa’da da Otuz Yıl Savaşları başladı.

Hotin Seferi sırasında kapıkulu ordusundaki bozulmaya bizzat yerinde tanıklık eden II. Osman, İstanbul’a dönüşünde Yeniçeri Ocağını ıslah etmek için harekete geçti. Yaptırdığı sayımda, asker sayısının maaş defterindeki kişi sayısından az olduğunu görünce fazladan para vermeyi kesti. Talimi kabul etmeyen askerin ıslah yönünde atılacak adımlara yanaşmaması üzerine de Yeniçeri Ocağını kaldırıp yerine Anadolu, Mısır ve Suriye’den toplayacağı askerlerle yeni ve disiplinli bir ordu kurmaya karar verdi.

II. Osman, Osmanlı Devleti’nin sorunlarını doğru teşhis ederek bu sorunlara çözümler üretmeye gayret etti. Ancak çok genç, tecrübesiz ve aceleci olması nedeniyle çözüm projelerini gerçekleştiremedi. Padişahın tedbirsiz davranarak orduda yapmayı planladığı değişikleri yakın çevresine anlatmasından sonra İstanbul’da büyük bir isyan çıktı. Yeniçerilerin 1622 yılında başlattığı bu isyan ulemadan ve halktan bazı kişilerin katılımıyla kısa sürede büyüdü. İsyanın sonunda II. Osman yeniçeriler tarafından tahttan indirilerek öldürülünce Osmanlı Devleti’nde köklü yenilikleri içeren ilk kapsamlı ıslahat programının uygulanması da mümkün olamadı.

Bir Cevap Yaz.